Languages

Er zijn talloze definities die megatrends proberen te omschrijven. Waar ze het allemaal over eens zijn is dat megatrends  grote maatschappelijke veranderingen teweegbrengen, vaak wereldwijd, die onvermijdelijk onze toekomst zal beinvloeden.

Er zijn talloze definities die megatrends proberen te omschrijven. Waar ze het allemaal over eens zijn is dat megatrends  grote maatschappelijke veranderingen teweegbrengen, vaak wereldwijd, die onvermijdelijk onze toekomst zal beinvloeden. We zien al overal tekenen van deze veranderingen: toename van de wereldbevolking, schaarste van grondstoffen, afname van de biodiversiteit, klimaatveranderingen, toename van energievraag, versnellende verstedelijking, digitalisering van de economie en maatschappij, globalisering, etc. De impact van deze veranderingen op het milieu, de maatschappij en de economie zal bepalend zijn voor de toekomstige generaties.

Hoe zit dat precies met deze megatrends en het behalen van de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen (SDGs)? Welke megatrends zullen een positieve invloed hebben en welke een negatieve? Wat kunnen overheden en organisaties doen om zich voor te bereiden?

Het Federaal Instituut voor Duurzame Ontwikkeling lanceerde in 2018 een eerste verkennend onderzoek naar de impact van de schaarste van bepaalde grondstoffen.

Megatrend: Grondstoffenschaarste

De studie rond grondstoffenschaarste analyseert welke gevolgen een tekort aan belangrijke grondstoffen kan hebben op het behalen van de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen (SDGs). 

Belangrijke grondstoffen voor de Belgische economie

Het onderzoek zoomt in op vier belangrijke grondstofgroepen van de Belgische economie: Metalen, aardolie, zand en bodemgebruik. Concreet analyseert de studie:

  • hun aanwezigheid en toepassing binnen activiteiten op de Belgische markt,
  • de kans op een tekort,
  • en hun economische, ecologische en sociale weerbaarheid: d.w.z. hoe vatbaar deze grondstoffen zijn voor prijsschommelingen? Welke impact heeft hun ontginning op het milieu en het welzijn van de werkers?

Grondstoffentekort en de SDG's

De studie onderzoekt de impact van de geïdentificeerde potentiele grondstoffentekorten op het behalen van de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s). Deze VN-doelstellingen vertalen de grootste duurzaamheidsuitdagingen van onze samenleving naar 17 ambitieuze doelstellingen en 169 subdoelstellingen. Zo’n 193 landen, waaronder België, hebben zich vrijwillig geëngageerd om deze doelstellingen tegen 2030 te behalen. 

Volgens de studie brengt het mogelijk tekort aan grondstoffen zowel risico’s als opportuniteiten met zich mee. Zo vermindert de kans op milieuvervuiling door grondstoffenschaarste, doordat gebruik van gevaarlijke chemicaliën in het ontginnings- en productieproces vermindert. Dit vormt een opportuniteit voor bv. SDG 3 ‘Goede gezondheid en welzijn’. Voor de hernieuwbare energiesector houdt een mogelijk tekort van grondstoffen dan weer een hoog risico in. Metalen komen veel voor om innovatieve oplossingen voor hernieuwbare energie mogelijk te maken (windmolens, zonnepanelen, hydropompen, etc.). Een schaarste aan grondstoffen kan de kostprijs van deze metalen sterk doen stijgen en de productiecapaciteit in gevaar brengen. 

Globaal gezien houdt een grondstoffentekort volgens de studie voor de volgende SDG’s een grondstoffentekort groot risico in: SDG 17- Implementatie, SDG 3 – Gezondheid, SDG 7 – Energie, SDG 8 – Economie en SDG 4 – Educatie. Sectoriaal gezien zouden de volgende domeinen dus het meest getroffen worden: gezondheidssector (SDG 3), opleiding en werk (SDG 4 en 8, en 9), bouwen en wonen (SDG 11), energievoorziening (SDG 7), handel en economie (SDG 17). Anderzijds wijst de studie ook uit dat een grondstoffentekort opportuniteiten  kan creëren om productie- en consumptieketens te verduurzamen  (SDG 12) én vervuiling te voorkomen (verschillende SDGs).

Concrete voorbeelden per SDG en SDG subtarget zijn terug te vinden in overzichtstabellen in de volledige studie.

Studie inkijken?