Leefmilieu Brussel - BIM begeleidt burgers die hun CO2-voetafdruk en tegelijkertijd hun uitgaven willen verminderen. Na vastgesteld te hebben dat het minderbedeelde publiek amper reageerde op de oproep, hebben de initiatiefnemers van de "energie uitdaging" een specifieke benadering voor dit publiek ontwikkeld. Met succes.

We schrijven 2005. Brussel aast op Kyoto. Bij het bekijken van de factuur stelde het Brussels Hoofdstedelijk Gewest vast dat de burgers daar de grootste rol in speelden: 40% van het energieverbruik heeft te maken met huisvesting en 70% van de geproduceerde CO2 is te wijten aan de verwarming!
Daarom lanceerde Leefmilieu Brussel - BIM een uitdaging voor de Brusselaars: de Energie Uitdaging.

Het doel: het gedrag veranderen om tegelijk de factuur en de ecologische voetafdruk te verminderen. Om dat te bereiken hoeven we niet terug naar het steentijdperk, het volstaat om dagelijks enkele kleine handelingen anders te doen. De BIM bood aan al wie zich in het avontuur wou storten begeleiding aan. «Een van de voorgestelde instrumenten was bijvoorbeeld een calculator waarmee de gerealiseerde besparingen snel berekend kunnen worden, wat erg motiverend is voor de huisgezinnen», vertelt Pascal De Mulder, van de Afdeling Energie van de BIM.

Dankzij de conferenties, de informatie op het internet en de folders boden er zich talloze kandidaten aan. Na zes maanden hadden ze al heel wat bespaard: een vermindering van hun verbruik met 20%!

Maar er was ook een schaduwzijde. «Door gebruik te maken van deze communicatiemiddelen, bereikten we een publiek met een gelijkaardig profiel: mensen met een hoog studieniveau, een inkomen boven het gemiddelde, die in het zuiden van Brussel wonen en eigenaar zijn».

Op basis van deze vaststelling is de Energie Uitdaging overgegaan naar een tweede fase: het richt zich nu tot volkse milieus met een bescheiden inkomen. Vroeger was de steun vooral gericht op de eigenaars, maar nu komt het erop aan te bewijzen dat ook huurders energie kunnen besparen.

Om de boodschap aan te scherpen, begint de Energie Uitdaging met een bewustmakingsfase en richt ze zich tot al bestaande groepen die om diverse redenen werden gevormd: alfagroepen, professionele herinschakelingsprojecten, groepen die kooklessen volgen, leesgroepen of ook vrouwen die samenkomen om de koran te lezen.
«Het begin was niet gemakkelijk en er waren veel verenigingen die weigerden», herinnert Pascal De Mulder zich, «maar zodra er vertrouwen was en de eerste voorlichtingsbijeenkomsten een succes bleken, kwam de mond-tot-mondreclame op gang. »

De voorlichting omvatte drie bijeenkomsten. «De presentatie was opgevat als een virtueel huisbezoek», vertelt Jonas Moerman, vormingsmedewerker bij Eco-Consommation, «te beginnen bij de keuken en de huiskamer. Enkele eenvoudige handelingen werden uitgelegd en de besparingen drukten we direct uit in euro, niet in CO2. » Op het einde van de bijeenkomst kregen ze allemaal een multistekkerdoos met een aan/uitschakelaar. Een manier om een gesprek op gang te brengen en om de overgedragen informatie concreet toe te passen.
Na de tweede en derde bijeenkomst eindigde het virtuele bezoek (in de badkamer) en de deelnemers herformuleerden de adviezen in hun eigen woorden. «Zodra er een thema werd aangekaart, reageerden veel mensen meteen, ze discussieerden en wisselden vlot ervaringen uit. »

Men denkt wel eens dat het leefmilieu een luxeprobleem is, als men op het einde van de maand de laatste centjes moet bijeen schrapen om het schoolbezoek van de kinderen of de verwarming te betalen, maar « de deelnemers waren echt bezorgd over het leefmilieu. De ouders in het bijzonder», legt Pascal De Mulder uit. Met soms verbazingwekkende gevolgen. Zo zijn er twee personen uit de Bonneviebuurt (Sint-Jans-Molenbeek) die na een deelname van zes maanden aan de Energie Uitdaging, zelf een opleiding hebben gevolgd om hun kennis te kunnen overdragen.

«Maar de twee personen beheersten de taal niet goed genoeg om alle nuances te verwerken», vertelt Marie-Claire Migerode, coördinatrice van het Buurthuis Bonnevie. «Samen met hen hebben we dan de virtuele presentatie herwerkt uitgaande van de woorden die voor hen en hun doelgroep het gemakkelijkst te begrijpen zijn. Met deze steun geven ze nu ‘energieopleidingen' ». De voorlichtingsmedewerkers geven de voorkeur aan persoonlijke contacten en dat werkt. Een gezondheidscentrum van ATD-vierde wereld, bejaarden, een AMO (preventieve steundienst voor jongeren met moeilijkheden in een open omgeving), een beroepsschool, en een groep mama's kregen deze twee vrijwilligers al op bezoek. «Ze bereiken een publiek dat weinig heeft aan schriftelijke informatie. Het zijn geen energiespecialisten, maar actieve burgers die hun ervaring delen. Er zijn grenzen aan het systeem, maar de informatie valt wel in erg goede aarde omdat het publiek weet dat ze iets doorgeven wat ze echt meegemaakt hebben. »

Vandaag heeft de Energie Uitdaging bij de BIM tijdelijk de deuren gesloten. Op 5 jaar werden 2500 huisgezinnen, of 6000 Brusselaars, bereikt. Het eindpunt? Neen. «We gebruiken dit jaar om na te denken over een nieuwe dienst bij Leefmilieu Brussel-BIM, een grotere dienst die afgestemd is op de Brusselaars», onderstreept Pascal De Mulder. «De resultaten van de Energie Uitdaging zullen ons helpen om een geschikte dienst uit te werken. De opgestarte dynamiek van de Energie Uitdaging wordt dit jaar niet aangezwengeld. We gaan de methodologie opnieuw bekijken en de tijd nemen om de verzamelde informatie te analyseren, maar het initiatief wordt zeker voortgezet». Brusselaars, zorg dat jullie er klaar voor zijn en verminder jullie energieverbruik. In 2011 wacht jullie een nieuwe uitdaging.

Olivier Bailly

Voor meer inligtingen :

Buurthuis Bonnevie - http://bonnevie.vgc.be

Leefmilieu Brussel BIM - http://www.leefmilieubrussel.be

Adviezen van Energie Uitdaging - http://www.leefmilieubrussel.be/Templates/defi_energie.aspx?langtype=2067