‘Green new deal’: milieu en economie

Het rapport werd geschreven door een groep vooraanstaande milieuactivisten en economen. Deze tweedeling weerspiegelt zich ook in het rapport. Twee remedies worden voorgesteld: het herreguleren van de financiële markten en de belastingen en een programma gericht op duurzaamheid. Dat laatste door het gebruik van fossiele brandstoffen te verminderen en in een zelfde beweging de werkloosheid en de afname van de vraag aan te pakken. Met beleidsmaatregelen en nieuwe investeringsmechanismen zal volgens het rapport de uitstoot van broeikasgassen verminderen en de komende energieschaarste door peak oil beter opgevangen worden.

Het hervormingsprogramma is een combinatie van het op korte termijn stabiliseren en op lange termijn herstructureren van het financieel, belasting- en energiesysteem. Het groen hervormingsprogramma is internationaal van opzet, maar vereist volgens de auteurs actie op de lokale, regionale, nationale en mondiale niveaus.

‘Green new deal’: speerpunten

Een korte opsomming van de hoofdremedies van het rapport toont al vlug hoe ambitieus het is.

• Ieder gebouw energie laten winnen. De energie efficiëntie van tientallen miljoenen gebouwen en de productie van hernieuwbare energie een maximum opdrijven.
• Een 'klimaatleger' van arbeidskrachten opleiden. De economie veranderen van één die te eng gericht is op financiële diensten en consumptie naar één die de motor is van de ecologische omslag.
• Zorgen dat de olie prijzen op een realistische manier de milieukost verrekenen. CO2 taksen, inkomsten uit de koolstofhandel en een 'olie nalatenschap fonds' dat gevuld wordt met een taks op de winsten van de olie industrie financieren de overgang naar een klimaatvriendelijke economie.
• De ontwikkeling van een breed gamma aan andere financiële innovaties en stimuli om de miljarden bijeen te brengen die nodig zijn voor het groen hervormingsprogramma. Slimme investeringen die niet alleen de ontwikkeling van een nieuwe, efficiënte energie infrastructuur bekostigen, maar ook de vraag naar energie helpen indammen, in de eerste plaats bij de sociaal zwakkeren
• Nieuwe regels uitwerken voor het financiële systeem, bijvoorbeeld de verlaging van de rentevoet op allerlei kredietinstrumenten.
• Het reguleren en inperken van de internationale financiële sector zodat ze moet in de mondiale economie spaartegoeden volop in productieve en duurzame investeringen omzet.
• Een opsplitsing van ongeloofwaardige financiële instellingen zodat ze klein genoeg zijn dat het als  het fout mag loopt, ze geen problemen creëren voor de spaarders of het hele systeem.
• Alle afgeleide producten en andere exotische financiële instrumenten onder officieel toezicht brengen. De handel moet zich tot goedgekeurde producten beperken. Komaf maken met belastingsparadijzen.

De beleidsmakers volgen

Tal van politici verkondigen de kredietcrisis te willen aanwenden als startpunt voor een 'Green New Deal'. De EU, voortrekker wereldwijd, had al plannen klaar. Haar individuele lidstaten slaan dezelfde weg in. Sinds het aantreden van haar nieuwe president, volgt ook Amerika - President Obama heeft een stimuleringsplan gelanceerd waarin de staat wil investeren in duurzame energie en - productie om tot een 'groene economie' te komen. De politici lijken in de windmolens en zonnepanelen wel het nieuwe goud gevonden te hebben.

Het effect op de economische crisis?

“Het stimuleren van investeringen in energie en klimaat biedt geen oplossing voor de huidige recessie“. Deze conclusie stellen het Nederlandse Centraal Planbureau (CPB) en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) omdat dergelijke maatregelen pas effect sorteren na een aantal jaren. Investeringen die moeten dienen om een ingezakte conjunctuur op te peppen moeten snel effect sorteren, van tijdelijke aard zijn en doelgericht. Om die reden vallen meer ingewikkelde infrastructurele projecten af, omdat die te veel tijd vergen voor het tot implementatie komt.

Wat volgens hun analyse wel werkt om de crisis op korte termijn in te dijken, is het naar voren halen van investeringen in energiebesparing in woningen en kantoren.

De vraag is volgens de onderzoekers in hoeverre de kredietcrisis het behalen van de milieudoelstellingen net meer dichterbij brengt. De kredietcrisis leidt immers tot minder productie en –als gevolg daarvan - minder uitstoot van schadelijke stoffen. Het CPB stelt dat de uitstoot van kooldioxide door de teruggang van de productie niet slechts minder snel groeit, maar zelfs gaat krimpen. Hoewel het cynisch kan blijken, behalen we dus mogelijks de klimaatdoelstellingen van Kyoto met dank aan de economische crisis. Of hoe in alle negatiefs iets positief schuilt.

2 maart 2009