Het is koud in de straten van Brussel. Op het Vossenplein in de Marollen zorgt een winterzon voor een aangename sfeer. Een ideaal decor om “de doorsnee Belg” aan de tand te voelen over de klimaatdebatten in Kopenhagen. We nemen een enquete af waaraan 30 voorbijgangers van verschillende leeftijd, geslacht en onderwijsniveau tijdens hun wandeling door de Marollen deelnemen.

Bij alle ondervraagden doet de naam van de Deense hoofdstad meteen een belletje rinkelen. Kopenhagen is hot. Je kan deze dagen geen krant openslaan of je botst op een artikel, interview of grafiek over de opwarming van de planeet. Het komt er dan ook op aan een mening te hebben over het klimaatgebeuren. Dat was luttele jaren geleden nog anders: toen werd je met dergelijke vragen steevast doorverwezen naar de groene jongens met geitenwollen sokken.

Een ruime meerderheid (73 procent) zegt ongerust te zijn over de huidige toestand van onze planeet. Zij denken niet dat de opwarming directe gevolgen zal hebben op hun eigen leven, maar verwachten wel dat de volgende generatie hier in België met de problemen geconfronteerd zal worden. Ze zijn eveneens bezorgd om de toestand in derde wereldlanden. “Het is vijf voor twaalf voor onze planeet. Orkanen, overstromingen en droogtes volgen elkaar in een steeds sneller tempo op, terwijl het zeepeil langzaam maar zeker begint te stijgen.” zegt Margaux, 21 en studente geschiedenis aan de ULB. De werkloze Arnaud (32), die aandachtig aan het meeluisteren is, vult aan: “Daar zullen wij niet meteen last van hebben. Maar binnen honderd jaar zou het wel eens kunnen dat Brussel een kuststad is geworden.”

Toch vallen er ook andere stemmen te horen. Voor André en Katrien, een bejaard Vlaams koppel, is het hele klimaatverhaal wat overdreven: “Wij liggen daar niet wakker van. België is toch te klein om een verschil te kunnen maken.” Toch springen ze zuinig om met de verwarming en de wagen. “Maar dan vooral om de facturen binnen de perken te houden”, luidt het. Ook Antoine (43), die Le Soir leest in een naburig café, zegt niet geïnteresseerd te zijn in de gebeurtenissen in Kopenhagen: “We weten al enkele decennia dat de aarde opwarmt door antropogene CO2 emissies, en toch staan we nog geen stap verder. Daar zal de huidige hype niets aan veranderen.”

De landgenoten zijn niet mals als hen gevraagd wordt om de internationale politici een score te geven voor het vak “Klimaatopwarming”. Met een gemiddelde van 3,6 op 10 mogen die in de vakantie nog eens terugkomen. Opmerkelijk is dat de Belgische politici (5,3 op 10) het een stuk beter doen dan hun collega’s wereldwijd.

“Rijk en arm vechten om geld, terwijl ze eigenlijk aan de planeet moeten denken. Het zijn precies kleine kinderen”, zegt marktkramer Mohammed (34) van achter zijn bonte collectie meubilair en prullaria.

Desalniettemin vertrouwt meer dan de helft van de ondervraagden (57 procent) erop dat de politici in Kopenhagen een stap in de goede richting zullen zetten. Toch zal het akkoord niet dat ene, historische, akkoord worden. Het wordt een etappe, zoals ook Kyoto er één was.

Gevraagd naar de eigen initiatieven om de ecologische voetafdruk te verminderen, wordt opnieuw duidelijk dat de doorsnee Belg bezig is met het klimaat. 81 procent zegt dagelijks maatregelen te nemen. Meest vernoemd zijn het uitzetten van lichten, verwarming of de waterkraan als dat niet strikt nodig is. Grotere inspanningen zoals een huis isoleren of een energie-efficiënte wagen kopen zijn moeilijker op korte termijn. Het gros van de ondervraagden zal daar bij een volgende aankoop wel rekening mee houden.

De leidraad bij deze beslissingen blijft wel de portemonnee. Als het economisch niet interessant is, hoeft het niet. Fiscale steunmaatregelen en lagere elektriciteitsrekeningen werken hierbij het meest stimulerend.

Volgens een studie van het het VBO (Verbond van Belgische Ondernemingen) en de consultants van McKinsey is de CO2 uitstoot van de huishoudens (auto’s niet meegerekend) in België verantwoordelijk voor meer dan 30 procent van de totale emissies. Dat is maar liefst 72 procent boven het Europees gemiddelde. Dit heeft erg veel te maken met de slechte isolatie van de Belgische huizen. Daarnaast zijn de industrie (35 procent) en het transport (18 procent) de grootste vervuilers.

Maar daar zijn veel mensen op het Vossenplein zich niet van bewust. Geen enkele van de 30 ondervraagden vermeldt de huishoudens bij de grote vervuilers. Vooral de industrie  en in mindere mate de transportsector worden met de vinger gewezen als grootste vervuilers. Een enkeling legt de schuld zelfs bij de regeringen “die maar blijven oorlog voeren”, hierbij onbewust de Boliviaanse president Morales echoënd [1].

De eerste marktkramers beginnen hun standjes op te doeken. Hun spullen verdwijnen in enkele CO2 puffende vrachtauto’s die in verdeelde slagorde het plein beslaan. Christian, een vijfentwintigjarige student die nog een koopje wil doen, vat samen: “De oplossing is niet in Kyoto gevallen, en ook Kopenhagen zal hoogstens een stap zijn. Politici, bedrijven en vooral elke individuele burger moet meehelpen. Dan kunnen we in het jaar 2050 nog eens spreken.”

Al bij al is er onder de meeste Belgen nog geen sprake van “klimaatmoeheid”. Kopenhagen is een actueel thema, waarvan iedereen het belang inziet. Op internationaal niveau stellen de politici echter teleur. Men rekent op de nationale overheden om de burger aan te zetten zijn gedragspatroon te wijzigen.

door Simon van Dorpe

[1] http://www.hln.be/hln/nl/5096/Kopenhagen-2009/article/detail/1042995/200...