Koepelorganisatie ‘TckTckTck’ bracht onder andere met “Beds are Burning” een muzikale petitie uit waaraan talloze wereldsterren hun stem verleenden en publiceerde een prachtige fotocollectie.  De “Seal the Deal” campagne van de Verenigde Naties met de fotomozaiek is misschien wel de meest bekende campagne, terwijl het “Action-Pact” van Greenpeace toelaat om zelf een interactief pakje op te sturen naar Kopenhagen. Op de website van Greenpeace alleen al zijn wereldwijd meer dan 3250 evenementen geregistreerd rond de klimaattop! Daarnaast beschikten vele NGO’s over accreditaties zodat hun vertegenwoordigers effectief aan de top konden deelnemen, hoewel dit de laatste dagen beduidend minder evident werd.

Milieu, Noord –Zuid  en derde wereld op een lijn

Tussen dokters die de aarde een hartmassage geven, prijzen als  het “fossiel van de dag” (1),  de “kwade zeemeermin” (2) en Earth Hour Kopenhagen met als hoogtepunt de overdracht van de People’s Orb (3), stelt Mohammed Nasheed, president van de Malediven,  de zaken scherp: "De vorige generatie ging naar de maan. Deze generatie moet beslissen of ze wil blijven leven op deze aarde" (4). Dat geldt zeker voor eilandstaten als Tuvalu. Die vraagt, samen met meer dan 100 andere landen, om de opwarming van de aarde tot 1,5 graden Celcius te beperken (5). Dat is lager dan de 2 graden die algemeen wordt geambieerd. Ook de aartsbisschop Desmond Tutu vraagt de ontwikkelde landen om de temperatuursstijging onder controle te houden. Het impliciete verbond tussen NGO’s en derde wereld duidt erop dat de klimaatconferentie over veel meer gaat dan de opwarming van de aarde alleen.

Jean-Pierre de Leener (11.11.11): Het duurzame ontwikkelingsverhaal komt uit de milieuhoek, maar is onder invloed van de civiele maatschappij een Noord-Zuid thema aan het worden. De discussie verschuift van schone lucht en ijsberen naar mensen, eten en drinken. Het voedsel- en waterprobleem is het belangrijkste aspect dat sinds kort in de kijker staat.

Zaterdag 12 december kwamen tussen de 30.000 en de 100.000 mensen op straat in Kopenhagen, gevolgd door vele duizenden anderen overal ter wereld. De Kopenhaagse kerkklokken luidden 350 keer om aandacht te vestigen op de doelstelling inzake CO2-concentratie (6). Slogans als “Act Now”en  “Planet First, People First” weerklonken eensgezind uit de monden van alle milieu en Noord - Zuid organisaties.

Sam Van Den Plas (WWF): Het heeft weinig zin te focussen op wat ons onderscheidt terwijl er zoveel meer ons bindt: 80% CO2-reductie tegen 2050, 40% tegen 2020, zoveel mogelijk onder de 2 graden temperatuursstijging en 350 ppm (7) als streefdoel in een fair, ambitieus en wettelijk bindend klimaatakkoord, dat zijn de hoofddoelstellingen van het Climate Action Network en zijn meer dan 500 leden (8).

De meeste NGO’s scharen zich eveneens achter de $ 200 miljard/jaar doelstelling voor technologische transfers en financiële hulp voor ontwikkelingslanden, maar beseffen dat de politieke realiteit anders kan zijn (9).

Jean-Pierre de Leener: Het gaat voor ons over meer dan enkel die technologietransfers. We moeten naar een andere manier van ontwikkeling gaan met meer aandacht voor onderwijs, democratische structuren, biodiversiteit en rechten van inheemse volkeren.

Sarah Vaes (VODO): Het verschil tussen wat er nodig is en wat vandaag op tafel ligt, is nog steeds enorm groot. Op gebied van financiering zijn de beloftes voor zowel korte als lange termijn eigenlijk veel te laag.

De Soedanese voorzitter van de G77 (10) verwoordde zijn verontwaardiging als volgt: “Als klimaatverandering de grootste bedreiging voor de mensheid is, hoe verklaar je dan $ 10 miljard? $10 miljard is niet eens genoeg voor de ontwikkelingslanden om de doodskisten van hun burgers te betalen!"(11)

Onderlinge geschillen

Eens meer op de “details” wordt ingezoomd, zijn kleine verschillen tussen de standpunten van NGO’s en de ontwikkelingslanden merkbaar. De meeste NGO’s staan achter de oprichting van een streng gecontroleerd internationaal fonds dat de “groene gelden” zou beheren, controleren en indien nodig ook misbruiken kan sanctioneren; de G77 zijn daar minder enthousiast over.
Ook tussen NGO’s zijn er verschillen, bijvoorbeeld inzake carbon-offsetting. In het Kyotoprotocol werd afgesproken dat Oostbloklanden hun CO2-emissies op het niveau van 1990 mochten houden. Echter door de ontmanteling van vele inefficiënte Sovjetindustrieën werd een daling van 30% ten opzicht van 1990 gerealiseerd. Het verschil wordt verkocht aan vervuilers die hun uitstoot niet voldoende terugdringen. De actie “Flood for Climate Justice” van Friends of the Earth – waarbij 5000 in het blauw verpakte mensen doorheen Kopenhagen stroomden - was een protest tegen het carbon offsetting systeem dat in het huidige klimaatakkoord staat omdat het enkel voordelen voor de rijke landen heeft (12).

Sam van den Plas: Voor  WWF moet carbon offsetting kunnen tot 10% (van 40% CO2-reductie tot 2020, nvdr). Het is wel de bedoeling dat de huidige achterpoortjes in dat systeem gesloten worden. Voor anderen zoals Friends of the Earth ligt dit moeilijker.

Jean-Pierre de Leener:  Ik denk dat wij meer het standpunt van Friends of the Earth volgen. We willen zeker niet dat België de reductiedoelstellingen haalt door gebakken lucht te kopen.

Hopen op een fair, ambitieus en bindend akkoord

Maar intussen doen smeltende ijskappen de zeespiegel stijgen en creëren ze het risico dat grote delen land onder water komen te staan. Niet enkel kleine eilandstaten en Bangladesh, maar ook Nederland en New York liggen in de gevarenzone. Om dit te benadrukken bouwde de NGO Avaaz een ark van Noach in Washington met als opschrift “Climate Plan B” (13). Met dit in het achterhoofd beseffen NGO’s wel dat hun onderlinge verschillen geen goede uitkomst in de weg mogen staan.

Sarah Vaes: Ik heb het gevoel dat alle NGO’s hun eigen accenten leggen en dat is logisch, maar op de grote strijdpunten zitten ze allemaal op één lijn. Niet alleen in België, maar in de hele wereld.

Wordt ongetwijfeld vervolgd…

(1) Een dagelijkse eretitel voor het land dat een bindend akkoord het meest boycot, uitgereikt door Climate Action Network.
(2) Prijs die op 15 december uitgereikt werd aan de meest effectieve anti-klimaatlobbygroep. Monsanto ging met de twijfelachtige eer lopen. "Verdienstelijke" tweede en derde waren Shell en the American Petroleum Institute.
(3) een bolvormige USB-stick met 350 gigabyte wensen, ambities en plannen rond de klimaatsverandering die de hele wereld heeft rondgereisd. Tijdens Earth Hour (16 december tussen 19.00 en 20.00 werd deze aan Ban Ki-Moon gegeven).
(4) Bond Beter Leefmilieu
(5) 2 graden wereldwijd betekent 3,5 graden voor Afrika waardoor de capaciteit om voedsel te produceren daalt en waterschaarste en rampen zullen toenemen
(6) Een actie van www.350.org. We zitten nu reeds aan 380 deeltjes per miljoen, volgens de standaard.
(7) ppm staat voor parts per million oftewel deeltjes per miljoen. Het is een maatstaf gebruikt om uit te drukken hoeveel deeltjes CO2 er in de lucht zitten. Voor de industriële revolutie was dit 275 ppm. 
(8) Ambities Climate Action Network
(9) Ter vergelijking. Wereldwijd werd er $8,400 miljard gespendeerd om de banken te redden, aldus Oxfam's website 
(10) De G77 is de grootste derde wereld coalitie ter wereld. Op 15 juni 1964 werd de G77 opgericht met 77 ontwikkelingslanden. Nu zijn er reeds 130 landen lid waaronder China, India en Brazilië
(11) http://www.wwf.be/nl/?inc=news&newsid=738&pageid=news 
(12) http://www.bondbeterleefmilieu.be/page.php/30/454/11586
Een kritische kijk op het Cap & Trade systeem vindt u op de site www.storyofstuff.com
(13) Foto van de ark van Jeff Malet ; Bron Street Insider (Engelstalig)