Om tegen 2050 in een duurzame wereld te leven, stelt het Planbureau in haar 4de federaal rapport een financiële doelstelling voorop: de Belgische staatschuld zal moeten zakken tot minder dan 60% van het BBP (zoals ook wordt opgelegd door het Europese stabiliteitspact).

En we zijn al goed op weg. Uitgaande van 134% van de totale rijkdom die in een jaar door het land wordt geproduceerd, is de staatschuld in 2007 gedaald naar 84% . Dat betekent evenwel nog niet dat de openbare schuld ook in absolute cijfers is gedaald. Integendeel, ze is zelfs gestegen (met 15 miljard tussen 2006 en 2007), maar de Belgische staat beschikt nu over meer middelen om ze terug te betalen: het BBP stijgt en de schuldenlast daalt. Bovendien lost de staatsschuld elk jaar ook een beetje haar wurggreep op de begroting. De terugbetaling neemt nog 'slechts' 8,7% van de begroting 2005 in beslag in vergelijking met 22,4% in 1990.

Komt er dan meer budgettaire ruimte in 2050? Ja, maar er staan de openbare financiën nog grote, nieuwe en min of meer voorspelbare uitdagingen te wachten. Eerst en vooral is er de vergrijzing van de bevolking. Het Zilverfonds dat in 2001 werd opgericht, probeert zo goed en zo kwaad het kan (er werden geen stortingen in gedaan in 2007 en 2008) de budgettaire overschotten te verzamelen om de grote toename aan ouderen, en hun kostelijke pensioenen, op te vangen. Andere pistes die worden gevolgd, zijn het verhogen van de tewerkstellingsgraad van ouderen en het optrekken van de pensioenleeftijd. Maar zelfs als die maatregelen een groot succes zouden zijn, dan nog bieden ze geen vrijgeleide aan de schatbewaarders om op hun lauweren te gaan rusten. Er liggen andere gevaren op de loer voor de staatskas. De klimaatverandering bijvoorbeeld. Of de stijgende kosten van de gezondheidszorg, niet alleen door de vergrijzing, maar ook door de obesitasproblematiek.

Met andere woorden: vandaag budgettaire ruimte voorzien voor de ‘onvoorziene omstandigheden’ in 2050 is gewoon een kwestie van gezond verstand. Een gebrek aan elementaire voorzichtigheid zal onvermijdelijk leiden tot meer belastingen of minder openbare dienstverlening. Geen mooie vooruitzichten dus, die in een duurzame wereld ook maar beter kunnen worden vermeden.