De voordelen

Milieuvriendelijke fiscaliteit wil via prijsregulering gedragsverandering bewerkstelligen. Daarenboven stimuleren milieubelastingen indirect de werkgelegenheid en bedrijfsinvesteringen, omdat ze voor lagere belastingen op de productiefactoren kapitaal en arbeid kunnen zorgen. Dus, hogere prijzen voor milieubelastende en lagere prijzen voor milieuvriendelijke producten en diensten ondersteunen dit.

De obstakels

Maar groene belastingen zijn niet bij iedereen geliefd. Tegenstanders vrezen  voor een negatief effect op armere bevolkingsgroepen en  voor de internationale competitiviteit van een regio.

De achterliggende idee van het eerste obstakel is dat armere gezinnen een proportioneel groter aandeel van hun inkomen aan milieugerelateerde belastingen dan rijkere gezinnen besteden. Volgens de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) bestaan hier afdoende antwoorden op: compensaties via een verlaging van andere belastingen, uitkeringen of financiële ondersteuning bij aanpassingsmaatregelen.

Ook volgens de OESO zijn milieubelastingen niet negatief voor de concurrentiepositie. Integendeel, in de meeste landen die gestart zijn met een ecologische belastinghervorming leiden ze tot een kleine verbetering van de concurrentiepositie. Het gevolg van efficiënter gebruik van grondstoffen, ‘first mover’ voordelen en de verschuiving van de belastingdruk van kapitaal en arbeid naar milieu.

De Europese voortrekkers

Denemarken, Noorwegen en Duitsland voerden al significante belastingshervormingen door en evalueren deze positief. Denemarken kiest voor een graduele aanpak, gericht op de gezinnen en de industrie. Het Deense systeem heeft oog voor de obstakels, doordat het compensaties voor lagere inkomensgroepen en een gedifferentieerd tarief voorziet, dat rekening houdt met de energie-intensieve sectoren. 

België?

Op vraag van federaal staatsecretaris voor fiscaliteit Bernard Clerfayt bracht het federaal planbureau in  november 2009 een studie uit: “Verhoging van de energiefiscaliteit [een onderdeel van milieuvriendelijke fiscaliteit] en verlaging van andere heffingen: macro-economische resultaten”. Deze studie evalueert de effecten van verschillende maatregelen die tot doel hebben de energiefiscaliteit te verhogen en andere heffingen te verlagen.

Het Planbureau concludeert: “De tax shifting zoals gesimuleerd in de studie kan worden beschouwd als één van de in¬strumenten die België kunnen helpen om in de toe¬komst te beantwoorden aan de reductiedoelstellingen voor het energieverbruik en de broeikasgasemissies uit het Europees Klimaat/Energiepakket.”

Gevraagd naar reactie op de studie, onthoudt de staatssecretaris Clerfayt verschillende zaken uit de studie:

• Minder belasting op arbeid, gecompenseerd door hogere heffingen op fossiele brandstoffen geeft een sterk signaal. De gevolgen zijn voor zowel het klimaat (lager energieverbruik) als voor het aspect arbeid (lagere arbeidskosten) positief.
• Een simulatie maakt duidelijk dat een “koolstoftaks” (ook wel Klimaat-Energiebijdrage (KEB) genoemd) van 17 €/ton CO² de uitstoot van broeikasgassen in luttele jaren met meer dan 2% kan terugdringen.
• Omdat die “heffing” door een daling van de belasting op arbeid (personenbelasting & werkgeversbijdragen) wordt gecompenseerd, heeft een verhoging van de energieprijs geen globale impact op het beschikbaar inkomen, noch op de winsten van de ondernemingen.

“Er dient echter wel te worden voldaan aan een aantal voorwaarden”, zo stelt de staatssecretaris. “Zo moeten bijvoorbeeld tegelijk met de stijging van de energiebelasting de schalen van de bedrijfsvoorheffing worden verhoogd.”

De conclusie van de staatssecretaris is duidelijk: “een hoger belastbaar minimuminkomen heeft tot gevolg dat de koopkracht van alle belastingplichtigen met een gelijk bedrag stijgt. Die fiscale maatregel heeft een progressief effect. Hij komt immers aan burgers met een lager inkomen meer ten goede, daar de absolute bedragen die aan de aankoop van fossiele brandstoffen worden besteed door de decielen van de bevolking met het laagste inkomen kleiner zijn dan de bedragen die door huishoudens in hogere decielen worden betaald.”

Nu nog de rest van de regering en de sociale partners overtuigen. Momenteel liggen geen concrete plannen ter goedkeuring op de regeringstafel, al formuleert de strategienota van de staatssecretaris een ambitie. De studie kan alvast helpen om anderen te overtuigen en alle neuzen in dezelfde richting te krijgen. Dan kan België een nieuwe stap zetten naar een meer duurzame economie.

door Céline De Waele

Bronnen:

Studie ‘Verhoging van de energiefiscaliteit en verlaging van andere heffingen: macro-economische resultaten’:  http://www.plan.be/admin/uploaded/200912020910100.CP_NL_WP1109.pdf

Fact sheet fiscale vergroening:http://www.natuurenmilieu.nl/pdf/belgroen_080528_fact_sheet_fiscale_vergroening__website__def.pdf

Denen, Duitsers en Britten tonen dat ecologische belastingshervormingen economie kunnenstimuleren  http://archief.bblv.be/bitstream/0/173/1/mr2204p2627.pdfDe strategie van de staatssecretaris in het vlak van groene belastingen: http://www.clerfayt.be/images/stories/notes/ecofiscfr.pdfhttp://www.nieuwsblad.be/article/detail.aspx?articleid=DMF15112009_001

Video over groene fiscaliteit