Waterfondsen

Reeds een aantal jaren worden door financiële instellingen beleggingsfondsen met een duurzaam karakter aangeboden, ook wel MVI-fondsen (Maatschappelijk Verantwoord Investeren) genoemd. Sommige van deze producten focussen op een bepaald thema, waaronder het waterthema. Hierbij vertrekt men vanuit het standpunt dat water een schaars goed wordt of is en verwacht men hoge rendementen in de watermarkt.

Ook de Belgische financiële wereld is actief op deze markt. De banken creëren bij een gestructureerd product een korf van bedrijven die iets doen in het domein van water of toeleveranciers zijn aan de waterindustrie. Veelal krijgen deze waterfondsen een duurzaam etiket opgekleefd door de financiële instelling. Zo bracht de KBC bank in 2000 het KBC Eco Fund Water op de markt.

Economische crisis: verminderde interesse?

“De interesse in duurzame waterfondsen is de laatste jaren enorm toegenomen. Daar waar begin 2006 het vermogen onder beheer iets meer dan 20 miljoen euro bedroeg, is het vandaag uitgegroeid tot een vermogen van meer dan 745 miljoen euro”, vertelt Anneleen Van Herreweghe, sustainability analyst bij KBC.

“Sinds de economische malaise lijkt de interesse niet afgenomen te zijn in duurzame waterfondsen, alleen ligt de instroom moeilijker. Het betreft namelijk een open fonds, waarvoor de appetijt van de belegger op dit moment sterk gereduceerd is en er voorlopig geen nieuwe gestructureerde producten worden gelanceerd. Het thema op zich blijft echter leven binnen de bankwereld.”

Duurzame fondsen?

Wat voor de belegger echter onduidelijk is, is of zijn belegging daadwerkelijk bijdraagt tot duurzame ontwikkeling in al zijn aspecten. Vaak zitten in de korf met watergerelateerde bedrijven ook firma’s met buitenlandse zetel, waarop men minder zicht heeft. Daarnaast is het voor de belegger onduidelijk om criteria van een waterfonds van verschillende banken te vergelijken.

Wat zijn de criteria om een bedrijf op te nemen in een waterfonds? Om toegelaten te worden tot het waterfonds van voornoemde bank, moet aan twee grote voorwaarden voldaan worden.

Allereerst moet het bedrijf themarelevant zijn en anderzijds moet het volledige bedrijf zowel wat betreft haar wateractiviteiten als de niet-water activiteiten voldoen aan de duurzaamheidsvoorwaarden. “Zo zijn er een aantal basisvoorwaarden, zoals het eerbiedigen van ons wapenbeleid of biobrandstoffenbeleid. Ook mag het bedrijf zich niet schuldig maken aan bijvoorbeeld schendingen tegen de mensenrechten, ondeugdelijk bestuur of concurrentievervalsing. Hierbij wordt het bedrijf steeds gescreend op een aantal positieve criteria en een aantal extra criteria zoals de 4 P’s (people, planet, profit, principles) en geen uitsluitingscriteria”, aldus Van Herreweghe.

Met andere woorden: de duurzaamheidsscreening van waterbedrijven gebeurt zowel op basis van milieugerelateerde criteria als op basis van sociale criteria.

Twee NGO’s actief op het veld, brachten in 2007 het onderzoek “Kritische reflectie op Maatschappelijk Verantwoord Investeren via waterfondsen”. Zij stelden vast dat de (toenmalige) waterfondsen niet beantwoorden aan de oplossingen die zij als NGO’s als duurzaam beschouwen. Hier vindt u het volledige onderzoek.

Er beweegt wel wat in het veld. Op een colloquium rond ethisch beleggen en investeren begin april 2009 heeft Belsif, de vereniging voor duurzaam en maatschappelijk verantwoord investeren, gezegd dat het voorstander van een minimumnorm rond ethisch investeren, is. Het is een onuitgegeven standpunt dat ook enkele banken, zoals KBC, engageert. Tot op heden beslissen de meeste banken zelf welke van hun financiële producten (ondermeer de waterfondsen) ethisch zijn.

Zo'n minimale norm zal, aldus Belsif, een grotere duidelijkheid en een verplichte minimale kwaliteit voor MVI-producten te garanderen. Een positieve evolutie op het vlak van MVI! Een evolutie die – voor de waterfondsen althans – de belofte “investeren in water is investeren in de toekomst” ten volle waar kan doen maken.